Het ontstaan van Midden-Delfland...
Belangrijk in dit Zuidhollandse gebied was altijd de invloed van de zee.
(Foto: hiking-site.nl)
De kustlijn werd gevormd door strandwallen, waarop zich lage duinen ontwikkelden. Daarachter lag een lagune die geleidelijk verzoette en waar veenvorming optrad. Op een aantal plaatsen waren er openingen in de strandwallen, waardoor rivieren uit het binnenland in zee stroomden.
Via deze openingen drong de zee van tijd tot tijd diep in het erachter gelegen veengebied door. Er werden geulen in het veen uitgesleten die zich met zandig materiaal opvulden en naast de geulen werd klei op het veen afgezet. Inbraakpunten bij de kuststrook waren er bij Naaldwijk, tussen Schiedam en Vlaardingen en bij Maasluis. De zee had zo een sterke invloed op bodem en milieu in het gebied. Maar dat gold ook voor de bewoning: mensen vestigen zich op plekken waar men 'de voeten droog kan houden', dat wil zeggen op een niveau boven de stormvloedhoogte en ruim boven de grondwaterspiegel. Ook moet er drinkwater bereikbaar zijn en middelen van bestaan om in het levensonderhoud te kunnen voorzien.
Archeologen leggen de laatste hand aan de afgraving van een 12e eeuwse terp in de Woudsepolder (Foto 200: Fred Nijs)
Archeologen hebben meermalen opgravingen gedaan en omgevingsonderzoek uitgevoerd in Midden-Delfland. Zij hebben de belangrijkste ontwikkelingen met betrekking tot het landschap en het bewoningspatroon in vroeger tijden in kaart gebracht. Het onderzoek richtte zich op de prehistorie, de Romeinse tijd en de middeleeuwse periode. Hier worden enkele kernpunten genoemd. Het ging bij die opgravingen overigens niet specifiek om het gebied waar de snelwel A4 is gepland.
De oudste vondsten dateren uit het midden van de Nieuwe Steentijd (3800 - 3400 v.Chr.) en zijn op een oud duin in de Harnaschpolder naast de A4 aangetroffen. Het betreft de oudst bekende bewoning uit het Nederlandse kustgebied. De bewoners leefden van de landbouw, jacht en visserij. Woonplaatsen uit de IJzertijd (ca. 600 v. Chr. - 0) lagen vooral op het veen en bestonden uit alleenstaande, rechthoekige boerderijen van 15 meter of langer en met een breedte van 5,5 meter. Er werd vee gehouden en landbouw bedreven.
In de eerste eeuw na Chr. werd het gebied tussen Maas en Oude Rijn ingelijfd bij het Romeinse Rijk en trekken kolonisten het gebied in. Gedurende de vroege Middeleeuwen is de bewoning in het gebied onderbroken geweest. Vanaf dat tijdstip werd Midden-Delfland definitief ontgonnen. Het landschap kreeg toen de vorm die het tot vandaag de dag in grote lijnen heeft behouden.
De Slinksloot (Foto: Midden-Delfland.net)
Het slotenpatroon in het gebied ontstond tussen de tiende en dertiende eeuw, toen boeren de bijna ontoegankelijke veenwildernis ontgonnen. De boeren bouwden hun boerderijen langs kleine veenstroompjes of op terpen. Door oxidatie en het inklinken van het veen daalde de bodem en nam de wateroverlast toe. Boeren verplaatsten hun boerderijen naar de inmiddels drooggevallen kreekbeddingen. De zandige en kleiige grond klonk daar minder in, waardoor de kreekbeddingen als kreekruggen in het landschap kwamen te liggen. Dat verklaart ook waarom de boerderijen in dit gebied vaak niet, zoals elders in Nederland, langs wegen liggen, maar meer verspreid in het landschap, met lange oprijlanen als gevolg.
Archeologische kaart van het gebied (Archeologie Delft)
Ga voor onderzoek naar dit thema ook:
⇒ Naar de aanwijzingen voor je opdracht
⇒ Naar de verwijzingen (literatuur en websites)
⇒ Naar de bronnen