Nederland leeft met water...
'Nederland leeft met water', is een slogan van de Nederlandse overheid. Het zegt wat over de rol die het water in Nederland heeft gespeeld en nog steeds speelt.
De Maeslantkering, onderdeel van de Deltawerken (Foto: website Midden-Delfland Vereniging)
Ook in dit Zuidhollandse gebied is de invloed van de zee altijd belangrijk geweest (zie ook het thema 'De ontstaansgeschiedenis van Midden-Delfland'). In een verder verleden waren er op een aantal plaatsen openingen in de strandwallen, waardoor rivieren uit het binnenland in zee stroomden. Via deze openingen drong de zee van tijd tot tijd diep in het erachter gelegen veengebied door. In een tijd van klimaatsveranderingen waarin we nu leven speelt een soortgelijke vraag opnieuw: beschermen onze duinen en dijken het achterliggende gebied en haar bewoners afdoende tegen de stijgende waterspiegel? De zeewering in dit deel van Zuid-Holland (tussen Den Haag en Hoek van Holland) voldoet niet bepaald aan de hoogste veiligheidsnormen. De gehele gemeente Midden-Delfland ligt ver beneden zeeniveau. Dat maakt haar kwetsbaar. In 1998, 1999 en 2001 kon door de plotselinge grote regenval het overtollige water niet snel genoeg worden afgevoerd. Dit leidde tot grote overlast.
Er zijn uiteenlopende plannen om verbeteringen aan te brengen in het Delflandse waterbeheer om zo de veiligheid te verbeteren. Een van die plannen is het project ABC Delfland (zie verwijzingen).
Waterschap Delfland
Midden-Delfland valt onder het waterschap Delfland. Delfland is een van de zevenentwintig waterschappen die Nederland telt. Het gebied waarbinnen Delfland zijn taken uitoefent, wordt begrensd door de Noordzee, de Nieuwe Waterweg en de lijn Berkel en Rodenrijs, Zoetermeer en Wassenaar:
Het waterschap Delfland (Afbeelding: website hhdelfland)
De drie kerntaken van het waterschap of Hoogheemraadschap Delfland zijn de zorg voor waterkering, waterbeheer en waterkwaliteit. Deze drie kerntaken staan in nauw verband met elkaar.
Waterkering
Om het gevaar van dijk- of duindoorbraken te beperken, houdt Delfland een zeewering en een rivierwaterkering in stand en zorgt het voor het onderhoud van kaden. Naast veiligheid is er daarbij de laatste jaren steeds meer aandacht gekomen voor landschap, natuur en recreatie. De belangrijkste waterkering, de zogenaamde primaire waterkering, bestaat uit twee onderdelen: de zeewering en de rivierwaterkering.
Zeewering
De zeewering van Delfland loopt van Wassenaar tot aan de Nieuwe Waterweg bij Hoek van Holland en bestaat uit strand en duinen van verschillende breedten. Zij beschermen het land op een natuurlijke manier tegen het water.
Rivierwaterkering
- Dijken: Delfland moet zijn gebied niet alleen beschermen tegen de zee, maar ook tegen het hoge rivierwater van de Nieuwe Waterweg. Daarom is dicht langs de rivier de Delflandsedijk aangelegd, de rivierwaterkering van Delfland. De Delflandsedijk loopt van Hoek van Holland tot in Rotterdam en heeft de taak overgenomen van de oude Maasdijk, die door zijn functie als verkeersader en zijn ligging niet verder opgehoogd kon worden.
- Kaden: Kaden zijn in feite kleine dijken. Er zijn boezem- en polderkaden. Boezemkaden beschermen het achterliggende gebied tegen het hoger gelegen boezemwater. Deze waterkeringen liggen meestal direct langs het boezemwater en zijn dan duidelijk als dijk herkenbaar. Polderkaden zijn waterkeringen die laaggelegen poldergebieden (met hun vaak verschillende waterpeilen) van elkaar scheiden. In tegenstelling tot dijken moeten kaden voortdurend hoge waterstanden keren. Het belang van de kaden is dan ook groot. Zeker als er sprake is van extreme neerslag.
Delfland wil bij het waterkeringsbeheer ruimte bieden aan natuurlijke processen, zogenaamd 'ecologisch onderhoud'. Dat betekent bijvoorbeeld dat bij oevers een deel van de begroeiing aan de waterkant blijft staan. Daardoor krijgen dieren en planten meer ruimte, zonder dat de veiligheid in gevaar komt.
Waterbeheer
Waterbeheer betekent het regelen van het waterpeil in vaarten, plassen, sloten, grachten en kanalen. Dit is van groot belang voor bebouwing, agrarische bedrijven, scheepvaart, natuur en recreatie. De hoogte waarop het waterpeil in een gebied wordt vastgesteld, hangt samen met het gebruik en de functie van dat gebied. In natuurgebiedenfluctueert het water, terwijl het voor boeren belanrijk is dat de waterstand vrij laag is, omdat hun land anders te nat is. Het teveel aan regenwater voert Delfland af naar de Nieuwe Waterweg en de Noordzee: het buitenwater. Is het waterpeil in droge perioden te laag, dan wordt water met behulp van gemalen de boezem in gepompt. Het boezemland ligt hoog. Daardoor stroomt bij regen het overtollige water als vanzelf naar de lager gelegen boezem. Het polderland ligt meestal lager. Overtollig water stroomt daardoor niet vanzelf naar de hoger gelegen boezem. Om droge voeten te houden, moet het water met poldergemalen omhoog worden gepompt.
Waterberging
In de Woudsepolder is het waterschap eind 2006 gestart met de aanleg van een calamiteitenberging. Deze waterberging moet een hoog waterpeil en dijkdoorbraken in de Zweth voorkomen en daarmee de veiligheid in het gebied Midden-Delfland vergroten. In noodsituaties, bijvoorbeeld een situatie na hevige regenval, kan de berging ongeveer 800 miljoen liter water opvangen.
De Woudsepolder, lokatie voor de waterberging van het gebied Midden-Delfland (Foto: Midden-Delfland.net)
Een eerste plan van het Hoogheemraadschap voor de waterberging leidde tot veel protesten van uiteenlopende partijen, met name vanwege de gevolgen die dit plan had voor oude landschapsvormen. Uit de aangedragen alternatieven is het huidige plan ontstaan. Zo is de locatie aangepast om het eeuwenoude slotenpatroon zoveel mogelijk te bewaren. De geplande dijk wordt ook minder hoog (twee in plaats van drie meter). Bij het gebruik van de waterberging zal een mobiel 'opzetstuk' de dijk een meter hoger maken. Ten slotte krijgt de dijk ook flauwe kanten, wat ervoor moet zorgen dat de dijk minder opvalt in het landschap.
Waterkwaliteit
De zorg voor een goede waterkwaliteit is een van de kerntaken van Delfland. Afvalwaterzuiveringsinstallaties verwerken het afvalwater van woningen en bedrijven. Ze maken het water schoon en lozen het gezuiverde afvalwater vervolgens in zee of in de Nieuwe Waterweg. Daarnaast spant het waterschap zich in voor schoon water in kanalen, sloten en plassen en is het belast met de uitvoering van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (zie verwijzingen).
Als een sloot of plas schoon water bevat voelen planten en dieren zich beter thuis en kunnen mensen er veilig recreëren. (Foto's: website hhdelfland).
Ga voor onderzoek naar dit thema ook:
⇒ Naar de verwijzingen (literatuur en websites)
⇒ Naar de bronnen
⇒ Naar de foto's